Beynin Parçaları: Yapılar, Anatomi ve Fonksiyonlar

İnsan beyni, vücuttaki en büyük ve karmaşık organlardan biridir. Duygularınızı, düşüncelerinizi, konuşmanızı, hafızanızı, yaratıcılığınızı, nefeslerinizi, hareketlerinizi kontrol eder ve dış dünyadan bilgi depolar. Bu makale beynin farklı bölümlerini ve her yapının işlevini tartışıyor.

Beyin, 100 milyardan fazla nöron ve birçok özel alan içeren 3 kiloluk bir organdır. Beynin beyin, beyincik ve beyin sapı olmak üzere 3 ana bölümü vardır . Serebrum ayrıca 4 lob’a bölünebilir : frontal loblar, parietal loblar, temporal loblar ve oksipital loblar . Beyin sapı üç ana bölümden oluşur: Orta beyin, Pons ve Medulla oblongata . Her yapının ayrı bir işlevi olmasına rağmen, vücudun tüm işlevlerini kontrol etmek için birlikte çalışırlar.

Beynin Parçaları: Yapılar, Anatomi ve Fonksiyonlar

Beynin Parçaları: Yapılar ve İşlevleri

Beyin 3 temel bölümden oluşur: Serebrum, Beyincik ve Beyin Sapı.

1. serebrum

Serebrum, insan beyninin en büyük kısmıdır. Gyri ve sulci ile pürüzlü bir yüzeye (serebral korteks) sahiptir. Ayrıca 2 kısma ayrılabilir: sol hemisfer ve sağ hemisfer.

Yarım küreler aynı görünmesine rağmen, sol ve sağ hemisferlerin çok özel işlevleri vardır. Sol hemisfer (mantıksal taraf) dili ve konuşmayı kontrol ederken, sağ hemisfer (yaratıcı taraf) görsel bilgilerin çevrilmesinden sorumludur.

İşleve göre, serebrum ayrıca 4 farklı lob’a bölünmüştür: frontal loblar, parietal loblar, temporal loblar ve oksipital loblar. Her lobun farklı işlevleri vardır:

  • Frontal lob

Ön lob, alnın hemen altında yer alır ve akıl yürütmemizi, organize etmemizi, konuşma, sorunları çözme, dikkat etme ve duygularımızı kontrol etme yeteneğimizi kontrol eder.

  •  Parietal Lob

Parietal lob, beynimizin arka tarafında yer alır. Bu lob, 5 duyuyu içeren karmaşık davranışlarımızı yönetir: dokunma, görme ve uzamsal farkındalık.

Parietal lob ayrıca vücudun farklı bölgelerinden gelen duyusal bilgileri aktarır, bir dili işlememize ve öğrenmemize yardımcı olur ve vücudun konumunu ve hareketini korur.

  • Oksipital lob

Oksipital lob, beynimizin arka tarafında bulunur. Bu lob görsel dikkat, optik tanıma ve uzaysal farkındalık dahil görsel farkındalığımızdan sorumludur.

Aynı zamanda yüz ifadeleri, jestler ve vücut duruşları gibi vücut dilini yorumlama yeteneğimizi de kontrol eder.

  • Temporal lob

Temporal lobunuz kulaklarınıza yakın oturur ve işitsel uyaranları yorumlamak ve tercüme etmekle ilişkilidir. Örneğin, temporal lobunuz gürültülü bir partide tek bir sese odaklanmanıza izin verir.

Bu lob aynı zamanda sözlü dili, genel süreç bilgisini anlamanıza yardımcı olur ve sözlü ve görsel hafızanızı depolar.

2. Beyincik

Küçük beyin olarak da bilinen beyincik, beynin arkasında yer alır. Oksipital lobların hemen altında ve ponsların üstünde oturur. Serebrum gibi, beyincik iki eşit yarım küreye ve kırışık bir yüzeye sahiptir.

Beyincik küçük olmasına rağmen çok sayıda nöron içerir. Vücut kaslarının hareketini, özellikle ellerin ve ayakların hassas hareketini koordine etmeye yardımcı olabilir. Beyincik işlevi ayrıca postürü, dengeyi, vücut dengesini ve hatta konuşmayı sürdürmeyi içerir.

3. Beyin sapı

Beyin sapı, beyni omuriliğe bağlayan beynin arka kısmıdır. Beyin sapı, vücut ısısı, nefes alma, kalp atışı ve kan basıncı gibi temel yaşam işlevlerini düzenlemek için birlikte çalışır.

Ek olarak, beyin sapı yüzün ve uzuvların ince hareketini koordine eder. Bu bölgenin işlevleri hapşırma, kusma, yutma ve gözlerin ve ağzın hareketini içerir.

Beyin sapı, tümü belirli işlevlere sahip olan orta beyin, pons ve medulla bölümlerinden oluşur.

  • Orta beyin

Orta beyin, beyin sapının ağzında bulunan tegmentum ve tektumdan oluşur. İstemli motor fonksiyonun kontrolünde ve mesajların aktarılmasında anahtar rol oynar. Ek olarak, göz hareketini kontrol eder ve işitsel, görsel bilgileri ve göz hareketini işler.

  •  Pons

Pons, beyin sapındaki en büyük yapıdır ve medulla üzerinde, orta beynin altında ve beyincik önünde bulunur. Beyin ve beyincik de dahil olmak üzere sinir sisteminin çeşitli bölümleri arasında bir köprü görevi görür. Pons ayrıca birçok hayati sinir içerir.

  • Trigeminal sinir – Bu sinir çiğneme, ısırma ve yutma ile ilgili yüz kaslarını kontrol eder.
  • Abdusens siniri – Abdusens siniri, gözlerin bir yandan diğer yana bakmasına izin verir.
  • Vestibulokoklear sinir – Bu sinir işitme ve dengeyi kontrol eder.

Pons ayrıca uyku döngülerini, solunum düzenlerini, solunumu ve refleksleri düzenlemeye yardımcı olur.

  • Medulla

Medulla, beyincik önünde bulunan koni şeklindeki bir yapıdır. Medulla oblongata’nın önemli rolü, nefes alma, sindirim, hapşırma, yutma ve kalp atış hızı dahil olmak üzere istemsiz (otonomik) işlevleri düzenlemektir.

4. Limbik Sistem

Limbik sistem, serebrumun derinliklerinde yatan karmaşık bir beyin yapısıdır. Talamus, hipotalamus, hipokampus ve amigdalayı içerir.

Duygularımızı kontrol etmede ve anılarımızı oluşturmada önemli bir rol oynadığından, genellikle “duygusal beynimiz” veya “çocuksu beynimiz” olarak adlandırılır.

  • Talamus

Talamus, omurilikten, beyin sapından ve beynin diğer bölümlerinden gelen duyusal bilgileri serebral kortekse aktaran küçük bir gri madde kütlesidir.

Talamus, insan vücudunun dışarıdan aldığı sinyallerin beyne girmesi için bir aktarma istasyonudur. Ayrıca bilinç, hafıza ve uyku ile de ilgilidir.

  • Hipotalamus

Hipotalamus, beynin talamusun hemen altında bulunan bir parçasıdır. Hipotalamus beynin küçük bir parçası olmasına rağmen, en önemli ve en yoğun rollerinden birine sahiptir.

Hipotalamusun birincil işlevi vücuttaki homeostazı sürdürmektir. Aynı zamanda hormonları salmaktan, vücut ısısını düzenlemekten, iştahı kontrol etmekten ve cinsel davranışları yönetmekten sorumludur.

  • Amigdala

Amigdala, limbik sistemde korku, saldırganlık ve kaygı gibi güçlü duyguları işleyen küçük, badem şekilli bir yapıdır.

Amigdala, hipokampa yakın bir yerde bulunur. Belirli duyguları ve duygusal anıların depolanmasını ve geri alınmasını da algılayabilen çok sayıda alıcı bölgesi içerir.

  • Hipokamp

Hipokampusun temel rolü, kısa ve uzun vadeli anılar oluşturmak, düzenlemek ve saklamaktır.

Hipokampus ayrıca yeni anılar oluşturmaya yardımcı olur ve belirli koku ve ses gibi duyguları, hisleri ve hisleri bu anılarla ilişkilendirir.

  • Hipofiz bezi

Hipofiz bezi, beynin tabanında, burun köprüsünün hemen arkasında bulunan küçük, bezelye şeklinde bir bezdir. Hipofiz bezi, büyüme, cinsel gelişim, metabolizma ve üreme dahil olmak üzere vücudun birçok sürecini düzenleyen farklı hormonlar üretir.

5. Kafatası

Kafatası, beyni, beyin sapını koruyan ve yüzün ana hatlarını çizen bir kemik füzyonudur. Kemiklerinizi yaralanmaya karşı koruyan 8 kemik şunları içerir:

  • 1 ön kemik
  • 2 parietal kemik
  • 1 oksipital kemik
  • 2 zamansal kemik
  • 1 sfenoid kemik
  • 1 Etmoid kemik
Beynin işlevleri olan bölümleri

Beyin Yapısı Hasar Gördüğünde Beyin Koşulları

Beyniniz, insandaki en karmaşık organlardan biridir ve beynin yapılarından biri hasar görürse, bir beyin sorununa yol açabilir.

Örneğin, Broca’nızın bölgesi hasar görmüşse, dilinizi hareket ettirmede sorun yaşayabilirsiniz ve konuşmanız yavaş ve kötü ifade edilebilir. Beyni etkileyebilecek diğer koşullar şunları içerir:

Beyin anevrizması: Beyindeki bir arter şiştiğinde, beyin anevrizmasına yol açabilir. Anevrizma patlarsa felce neden olabilir.

Beyin tümörü: Beyninizdeki herhangi bir doku anormal şekilde büyümeye başladığında, iyi huylu veya kötü huylu kanser belirtileri olabilir.

İntraserebral kanama: Beynin içindeki kanama, konuşma zorluğuna veya yürüme zorluğuna neden olabilir.

Beyin sarsıntısı: Başa ağır bir darbe geldiğinde, beyin sarsıntısı yaşayabilir ve geçici olarak beyin işlevini kaybedebilirsiniz.

Serebral ödem : Beyindeki elektrolit dengesizliği beyin dokusunun şişmesine neden olabilir.

Glioblastoma: Glioblastoma, çok hızlı gelişen ve beyinde baskı oluşturan bir beyin tümörüdür.

Uzman ipucu:  Glioblastoma genellikle agresiftir ve tedavisi çok zor olabilir.

Menenjit: Beyin veya omurilik etrafındaki astar bir enfeksiyondan iltihaplandığında, menenjitiniz olabilir. Menenjit ile ilişkili diğer semptomlar arasında; baş ağrısı, ateş, uyku hali, boyun ağrısı ve boyun tutulması.

Ensefalit: Ensefalit genellikle beyindeki doku iltihaplandığında ortaya çıkar. Genellikle viral enfeksiyonun bir sonucudur ve ateş, baş ağrısı ve kafa karışıklığına neden olabilir.

Travmatik beyin hasarı : Ciddi bir kafa travması kalıcı beyin hasarına neden olabilir. Diğer semptomlar arasında zihinsel bozukluk ve kişilik ve ruh hali değişiklikleri bulunur.

Parkinson hastalığı:  Beyindeki sinirlerin dejenerasyonu, Parkinson hastalığının gelişmesine yol açabilir. Parkinson hastalığı olan kişiler, el titremeleri ve koordinasyon ve hareketleriyle ilgili sorunlar yaşayabilir.

Epilepsi: Epilepsi için kesin bir neden olmamasına rağmen, kafa travmaları ve birkaç felç epilepsiyi tetikleyebilir. Epilepsi hastaları da nöbet geçirebilir.

Demans: Beyindeki bir sinir hücresi yavaş yavaş bozulmaya veya dejenere olmaya başladığında, bunamaya yol açabilir. Felç ve alkol kötüye kullanımı da beyin bunamaya neden olabilir.

Alzheimer hastalığı:  Alzheimer hastalığı senil demans olarak bilinir. Burada beyindeki sinirler dejenere olur ve ilerleyici bunamaya neden olur.

Beyin apsesi:  Beyinde bir enfeksiyon cebi olduğunda beyin apsesi oluşur. Beyin apselerine genellikle bakteriler neden olur ve antibiyotik veya cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir.

Sağlıklı bir beyin nasıl korunur?

Yaşlandıkça, beynin belirli alanları, özellikle de hatıraları öğrenmek ve saklamak için önemli olan alanlar küçülmeye başlar. İyi haber şu ki – Beyninizi mükemmel sağlıkta tutmak ve zihinsel gerilemeyi yavaşlatmak için bazı ipuçlarını takip edebilirsiniz. Sağlıklı bir beyni korumak için kullanabileceğiniz bazı ipuçları.

  • Zihinsel egzersizler yapın

Bulmaca çözmek, düzenli olarak okumak veya yeni bir dil öğrenmek gibi zihinsel egzersizler yapmak zihinsel zindeliğinizi geliştirmenize yardımcı olur. Zihinsel egzersizler yapmak sinir hücrelerini uyarır ve hatta yeni beyin hücrelerinin gelişimini tetikleyebilir.

  • Kafanı koru

Kafadaki yaralanmalar beyin sarsıntısına ve diğer ciddi beyin hasarlarına neden olabilir. Temas sporları yaparken başınızı kask veya başka koruyucu giysiler giyerek koruyabilirsiniz.

  • Fiziksel egzersiz

Düzenli fiziksel egzersizler yapmak sadece kaslarınıza yardımcı olmakla kalmaz; beyninize de yardımcı olur. Egzersiz yapmak, beyniniz de dahil olmak üzere vücudunuzdaki kan akışını iyileştirir.

Orta derecede egzersiz ayrıca kan basıncını düşürür, zihinsel stresi azaltır ve yeni sinir hücrelerinin gelişimini tetikleyebilir.

  • Sigarayı ve aşırı alkolü bırakın

Sigara içmek sadece genel sağlığınız için kötü değildir; aynı zamanda beyinde bilişsel düşüşe de yol açabilir.

Leave a Reply